Türkiye, aktif fay hatları üzerinde yer alması nedeniyle ne yazık ki sık sık deprem gerçeğiyle yüzleşiyor. Özellikle büyük sarsıntıların ardından veya yoğun deprem haberlerine maruz kaldıktan sonra, yer sallanmadığı halde sürekli deprem oluyormuş gibi hissetme durumu pek çok kişinin ortak endişesi haline geliyor. Peki, bu garip ve rahatsız edici hissin bilimsel ve psikolojik bir açıklaması var mı? Bilim dünyası bu durumu "Hayalet Deprem Hissi" olarak adlandırıyor.

Sarsıntı Algısının Arkasındaki Bilim: Hayalet Deprem Hissi (Phantom Earthquake Sensation)

 

Deprem olmamasına rağmen sarsıntı hissediyorsanız ve bu durum uykunuzdan uyandıracak kadar şiddetliyse, bilin ki yalnız değilsiniz. Sinir Bilim Topluluğu'na göre bu duruma 'Phantom Earthquake Sensation' deniliyor. Bu his, özellikle kişinin uzandığı veya sakin kaldığı anlarda ortaya çıkma eğilimindedir.

 

Beynimizdeki Denge Sistemi: Vestibüler Sistem

 

Araştırmalar, bu hissin beynimizin vestibüler sistemi (denge sistemi) ile yakından bağlantılı olduğunu gösteriyor. Deprem anında vücudun dengesini korumak için aktifleşen vestibüler sistem, travmatik bir olaydan sonra aşırı hassas hale gelebiliyor.

Başka bir deyişle, beynimiz sürekli olarak yeni bir sarsıntı ihtimaline karşı savunma mekanizması geliştiriyor. Bu, karanlıkta bir basamağı kaçırdığımızda hissettiğimiz "boşluğa düşme" hissi gibi, beynin beklenenle gerçeklik arasındaki farkı yakalamaya çalıştığı bir tür algı yanılsamasıdır. Sokaktan geçen bir araç, hatta hiçbir şeyin olmaması bile, deprem sallanma hissini tetikleyebilir.

 

Bu Histen Kurtulmak İçin Neler Yapılmalı?

 

Hayalet Deprem Hissi, basit bir korkudan ziyade, bedenin geliştirdiği karmaşık bir savunma tepkisidir. Bu algıyı yönetmek ve azaltmak için atılabilecek bazı adımlar şunlardır:

  1. Haber Maruziyetini Sınırlayın: Sürekli olumsuz deprem haberlerine ve uyarılarına maruz kalmak, anksiyete seviyenizi artırır. Gündemi takip etme sürenizi kısıtlayın.

  2. Sakin Kalmaya Odaklanın: Sarsıntı hissi geldiğinde paniklemek yerine, kendinize bunun gerçek bir deprem olmadığını hatırlatın. Sakin kalmak, vestibüler sistemin normale dönmesine yardımcı olur.

  3. Gevşeme ve Nefes Egzersizleri: Diyafram nefesi ve çeşitli gevşeme teknikleri, bedendeki genel gerginliği azaltarak anksiyete düzeyini düşürür. Bu, beynin aşırı alarm durumundan çıkmasına yardımcı olur.

  4. Beden Farkındalığını Artırın: Yoga veya meditasyon gibi aktivitelerle bedeninizi daha iyi tanımak, gerçek hareket ile hayali sarsıntı arasındaki farkı daha kolay ayırt etmenizi sağlayabilir.

Unutmayın, eğer bu deprem sallanma hissi uzun süre devam eder, günlük yaşamınızı olumsuz etkiler veya uyku düzeninizi bozarsa, bu durum bir tür deprem travması belirtisi olabilir. Böyle durumlarda uzman bir psikolog veya psikiyatristten destek almak son derece önemlidir.